خير ماست ، زيرا شما در باره ما انتظار يكى از دو احتمال را مىكشيد ، يا غلبه بر دشمن و مراجعت با غنيمت و يا كشته شدن در راه خدا . ولى ما براى شما انتظار عذاب خدا را مىكشيم ، و آرزو داريم كه يا با عذابهاى سماوى و يا بدست خود ما شما را نابود كند ، مثلا به ما دستور دهد زمين را از لوث وجود شما پاك سازيم ، پس ما در هر حال رستگار و شما در هر حال هالكيد ، پس انتظار بكشيد كه ما هم با شما در انتظاريم ، اين بود آن جواب دوم . در آيه اى كه زبان حال منافقين را بيان مىكرد حسنه و مصيبت را تنها به رسول خدا ( ص ) نسبت مىداد ، ولى در آيه دوم كه جواب اول آنان است و در آيه سوم كه متضمن جواب دوم ايشان بود رسيدن به حسنه و مصيبت را به رسول خدا ( ص ) و همه مؤمنان نسبت داد ، و اين بخاطر آن بود كه در مقام جواب از نظر خدا و واقع ، حسنه و مصيبت مؤمنين حسنه و مصيبت رسول خدا ( ص ) نيز هست چون مؤمنين با آن جناب ملازمت و مشاركت دارند . * ( « قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْماً فاسِقِينَ » ) * در اين آيه صيغه امر « انفقوا » در معناى شرط است ، و ترديد در * ( « طَوْعاً أَوْ كَرْهاً » ) * هم به منظور تعميم است . صيغه امر در اين گونه موارد كنايه است از اينكه نهيى در كار نيست و كسى جلو شما را نگرفته ، و اين خود اشاره است به اينكه اين عمل عمل بيهوده اى است كه اثرى بر آن مترتب نمىشود . جمله * ( « لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ » ) * تعليل همان امر است ، هم چنان كه جمله * ( « إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْماً فاسِقِينَ » ) * بيان علت قبول نشدن است . و معناى آيه اين است كه : ما جلو شما را از انفاق نگرفته‌ايم ، چه به طوع و رغبت انفاق كنيد و چه به رودربايستى و كراهت . على اى حال ، انفاق شما كار لغو و بى فائده اى است ، زيرا خداوند بخاطر اينكه شما مردمى فاسقيد انفاقتان را قبول نمىكند . آرى ، به حكم خداوند : « إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّه مِنَ الْمُتَّقِينَ » « 1 » عمل نيك را تنها از پرهيزكاران مىپذيرد ، البته ناگفته نماند كه « تقبل » از « قبول » رساتر است . * ( « وَما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّه وَبِرَسُولِه . . . » ) * اين آيه همان نپذيرفتن انفاق منافقين را به بيانى مفصلتر تعليل مىكند و به عبارت ديگر به منزله شرح و توضيح فسق ايشان است ، و در آن ، كفر به خدا و رسول او ، و كسالت و

--> ( 1 ) سوره مائده آيه 27